VAT – podatek wszystkich Europejczyków

Artykuł opublikowany 2 października 2008
Artykuł opublikowany 2 października 2008
Stawki VAT różnią się w poszczególnych krajach. Podatek od towarów i usług jest jednak w dużym zakresie regulowany przez Unię Europejską. Po raz pierwszy wprowadzono go w latach 50. we Francji.

W 1954 r. Francja jako pierwsza zaczęła stosować podatek VAT, a to za sprawą ekonomisty Maurice'a Lauré, który opracował jego koncepcję. Podatek od wartości dodanej jest podatkiem pośrednim, płaci go ostateczny konsument w wysokości proporcjonalnej do ceny towaru lub usługi, bez względu na ilość pośredników.

Podpisanie traktatów rzymskich w 1957 r. zapoczątkowało wdrażanie rozwiązań podatkowych harmonizujących polityki państw. Idea stworzenia jednolitego rynku zakłada możliwość uniknięcia konkurencji podatkowej między krajami członkowskimi, która blokuje wolną konkurencję.

Jednogłośna zgoda oraz wyjątki

Decyzje dotyczące polityki podatkowej, a więc także stawek VAT, zawsze podejmowane są jednogłośnie przez Radę Unii Europejskiej. Obecnie, każde państwo członkowskie nakłada standardową stawkę podatkową VAT, która nie może być niższa niż 15% oraz dwie obniżone stawki, nie niższe niż 5% aż do roku 2010 (niższe stawki dotyczą specyficznych towarów lub usług, szczególnie istotnych dla gospodarki danego kraju).

Tylko pięć państw może stosować niższą niż 15% standardową stawkę VAT. Są to Czechy, Malta, Polska, Cypr i Słowenia.

Wyjątek stanowi pięć państw, które mogą stosować niższą niż 15% standardową stawkę VAT. Są to Czechy, Malta, Polska, Cypr i Słowenia. W praktyce, Dania i Szwecja stosują najwyższe stawki (25%), najniższe zaś Luksemburg i Cypr (15%).

Reforma w 2015

Niedawno przyjęto reformę dotyczącą wpływów z podatku VAT w przypadku gdy konsument dokona zakupu towaru lub usługi w kraju innym, niż jego kraj zamieszkania. Wpływy z podatku nie zasilą w tym wypadku konta państwa, w którym zarejestrowana jest firma świadcząca daną usługę, lecz państwo, w którym mieszka konsument.

W celu uniknięcia działania na niekorzyść niektórych krajów (w Hiszpanii VAT stanowi blisko 25% wpływów z publicznych podatków), reforma wejdzie w życie dopiero w 2015r. a do 2017r. kraje te zachowają 30% wpływów, następnie, do 2019 r. - 15%.

Projekty VAT

Od kilku lat wielu europejskich przywódców podtrzymuje ideę wprowadzenia specjalnej stawki VAT dla towarów, których produkcja jest szkodliwa dla środowiska lub niezgodna z unijnymi normami. Najbardziej uderzyłoby to w produkty importowane z Chin oraz z innych krajów rozwijających się.

Podnoszona jest także kwestia obniżenia podatku VAT doliczanego do produktów ekologicznych, przyjaznych dla środowiska, w celu zachęcenia konsumentów do ich nabywania.

Stawki krajowe

Dyskusje dotyczące stawek VAT odzwierciedlają często interesy poszczególnych krajów. Francja od kilku lat stara się o możliwość wprowadzenia obniżonej stawki w wysokości 5,5% dla gastronomii, sektora ważnego dla niej ze względów ekonomicznych. Dążeniom Francji nieustannie stają na drodze Niemcy, stosując prawo weta. W Niemczech bowiem podniesiono niedawno stawkę VAT dla tego sektora, stąd też obawy, by nie wprowadzać w niezadowolenie rodzimych restauratorów.