kultura

"Santral Istanbul", czyli tworzenie sztuką

Artykuł opublikowany 8 listopada 2006
na stronie głównej
Artykuł opublikowany 8 listopada 2006
W ramach przygotowań do przeobrażenia się w stolicę kulturalną Europy roku 2010, Stambuł powoli odkrywa cały swój potencjał artystyczny.

Wy też możecie mieć własną Tate Modern. Ta przepowiednia, sformułowana przez Donalda Hyslopa, jednego z przedstawicieli słynnego brytyjskiego muzeum, niezmiernie ucieszyła mieszkańców Stambułu zebranych na konferencji na miejscowym Uniwersytecie Bilgi. Co więcej - została ona już niemalże zrealizowana. Otwarcie "Santral Istanbul", jednego z największych europejskich projektów kulturalnych ostatnich lat, przewidziane jest na początek 2007 roku.

Zapoczątkowany przez Uniwersytet Bilgi plan readaptacji elektrowni w Silahtarze, usytuowanej w sercu Złotego Rogu - jednej z najstarszych dzielnic przemysłowych Stambułu - ma na celu stworzenie muzeum sztuki współczesnej, które służyłoby również jako siedziba dla artystów, biblioteka oraz muzeum energetyki. Inwestycja ta wyniosłaby stary Konstantynopol do światowej czołówki ośrodków sztuki współczesnej.

Od Guggenheima po Friche de la Belle de Mai

Podczas konferencji prezentacyjnej, swoje zaangażowanie deklarowali kolejno założyciel Friche de la Belle de Mai, byłej wytwórni tytoniu w Marsylii przemienionej w centrum kulturalne, oraz były dyrektor muzeum Guggenheima w Bilbao, Thomas Messer. Ten prestiżowy patronat dobitnie świadczy o powadze projektu.

Twórcy "Santral", mającego zajmować powierzchnię 118 tys. metrów kwadratowych, podejmują się zatem połączenia dwóch aspektów sztuki - dzieł renomowanych, uznanych przez światowe autorytety, oraz twórczości środowisk niszowych. Ośrodek ma jednocześnie pełnić rolę muzeum sztuki współczesnej o znaczeniu międzynarodowym, jak i gościć co roku ponad tysiąc młodych talentów, twórców i ekspertów w dziedzinie.

Cele, które sobie wyznaczyli fundatorzy "Santral Istanbul" - tworzenie, wymiana i interdyscyplinarność - wzorowane są zresztą na ideach przewodnich wielu europejskich, niezależnych ośrodków artystycznych. Wśród nich można wymienić wcześniej wspomnianą Friche de la Belle de Mai w Marsylii, Ufa Fabrik w Berlinie, Halles de Shaerbeek w Brukseli, l'Usine w Genewie, Bloom w Mediolanie, czy też Atenaou Popular w Barcelonie. Ponadto, znajdowanie pod egidą struktur instytucjonalnych nie odbiera stambulskiej inicjatywie woli otwarcia się na świat zewnętrzny i ingerencji w przestrzeń miasta. Za cel stawia sobie ona rozszerzenie, w duchu wszechstronnej współpracy, zakresu swojej działalności poza mury byłej elektrowni - a to dzięki warsztatom sztuk miejskich, mającym promować zaangażowanie mieszkańców w zmianę wyglądu własnego otoczenia. Ma to stanowić silne tchnienie życia w tę starą, opuszczoną od dłuższego czasu, dzielnicę przemysłową na brzegu Złotego Rogu.

Marsz Turecki ku Europie

Jednak "Santral" nie jest jedynym projektem mającym uświetnić wizerunek Stambułu. W ramach swoich dążeń proeuropejskich, miasto to świeżo oddało do użytku trzy nowe muzea o znaczeniu międzynarodowym, oraz znajduje się w trakcie renowacji wielu obiektów o przeznaczeniu kulturalnym. Mają to być ośrodki godne dzieł Picassa czy Rodina, gdzie sztuka współczesna sąsiadować będzie ze sztuką otomańską, gdzie wystawiani będą najwięksi artyści współczesnej sztuki tureckiej… a to dopiero szczyt góry lodowej. Odnowa miasta tchnie nowe życie w stare budynki otomańskie, a dawne centra administracyjne nabiorą zabytkowego znaczenia.