Społeczeństwo

Demokratyczny indeks Europy

Artykuł opublikowany 31 stycznia 2008
Artykuł opublikowany 31 stycznia 2008
Zarówno Eurobarometr, "Indeks Zadowolenia" jak i najnowszy wskaźnik "Codzienna Demokracja", który wszedł w życie 31. stycznia, mają na celu mierzenie poziomu demokracji w 25. krajach wspólnoty w celu określenia różnic pomiędzy nimi.

"Trzeba by chyba rzucić kamieniem w okno, by zwrócić uwagę na sprawy Belgii". Gerrit Six, nauczyciel, podał to jako powód podjętej przez niego próby sprzedaży królestwa Belgii za 14 milionów dolarów, na portalu ebay we wrześniu 2007 roku. Króla obiecał dorzucić za darmo. "Państwa Unii obawiają się, że obywatele są coraz bardziej rozczarowani polityką", mówi Kirsten Bound, badacz przy niezależnym zespole doradców Demos w Londynie.

"Ma miejsce rosnący brak zaufania w stosunku do polityki i polityków", stwierdza energiczna Jacki Davis, szefowa do spraw porozumienia przy Centrum Polityki Europejskiej. "Zrobił na mnie wrażenie wynik badania Eurobarometru z 2007 roku, zleconego przez Komisję Europejską, który wskazał, że 61% badanych uważa, iż głos ich kraju jest ważniejszy, niż ich własny (35%); ludzie słuchają polityków". Unia Europejska natomiast ma się dobrze; to samo badanie wykazało, że więcej ludzi ufa UE (48%), niż własnemu rządowi (34%). A przywódcy powinni "mieć obywateli na względzie nie tylko wtedy, gdy trzeba ratyfikować kolejny traktat", dodaje Davis.

"Ale jednocześnie wiele wskazuje na to, że ludzie się domagają - i otrzymują - coraz większe prawo głosu w sprawie decyzji mających wpływ na ich życie". Wskazuje na to "Everyday Democracy Index" (EDI), opisany poniżej przez Davis.

Co to jest EDI?

EDI bada kondycję demokracji w Europie, wykorzystując dane z 25 państw członkowskich. W jaki sposób gromadzimy informacje? Badamy poczucie posiadania mocnej pozycji w społeczeństwie na co dzień - w pracy, w gronie rodzinnym, w punktach usługowych - jak również poprzez głosowanie. Kraje, które robią najwięcej, aby wzmocnić pozycję ludzi w życiu codziennym, są również najbardziej zaangażowane politycznie.

Czy to tylko kolejny wskaźnik?

Istnieje kilka wskaźników poziomu demokracji. Najsłynniejszy jest prawdopodobnie coroczny raport "Freedom in the world" przygotowywany przez Freedom House. Wydaje się on jednak zbyt jednoznaczny, odpowiadając na pytanie czy dany kraj jest demokratyczny czy nie. Ma zastosowanie w przypadku określania różnic między tak odmiennymi krajami jak Belgia i Birma. Jeśli natomiast chodzi o różnice między Finlandią a Francją, wskaźnik EDI jest znacznie bardziej użyteczny. Aby zrozumieć w jaki sposób państwa członkowskie - w których mają zastosowanie podstawowe mechanizmy regulujące wolne i sprawiedliwe wybory - doświadczają zjawiska demokracji, należy zastosować bardzo szczegółowe badania.

"Pomiar posiadania mocnej pozycji w społeczeństwie w życiu codziennym" - czy stereotypy narodowe przenikają do badań?

Podstawowy pogląd - iż tylko przez wzmacnianie pozycji ludzi w sytuacjach dnia codziennego, można zmienić ich nastawienie do polityki - ma pomóc znaleźć sposoby zbadania tego zjawiska, a następnie porównania krajów pod tym kątem. Następnie chcemy zbadać, co tak naprawdę decyduje o tym w jaki sposób państwo funkcjonuje. Istnieje, na przykład, niezwykle silny związek pomiędzy faktem, w jaki sposób kraje osiągają wysoką pozycję według wskaźnika EDI, a ogólnymi pomiarami szczęścia i zadowolenia w społeczeństwie. Więc, czy to demokracja sprawia, że jesteśmy szczęśliwi? Czy też szczęście powoduje, że postępujemy zgodnie z zasadami demokracji?

Jak wyglądałby wskaźnik EDI gdyby został wprowadzony przez badaczy Europy wschodniej lub środkowej - a nie z perspektywy badań Europy zachodniej?

Istotnie, ciekawe byłoby zbadanie tego zjawiska. Jedną z rzeczy, które chcemy zrobić inaczej, to włączanie społeczeństwa do udoskonalania raportu. Stworzyliśmy stronę internetową www.everydaydemocracy.co.uk, gdzie użytkownicy mogą przedstawiać swoje pomysły. Mogą obserwować w jaki sposób układamy raport i co następuje w momencie, gdy usuwamy wskaźniki i zmieniamy hierarchię ważności przypisaną różnym wymiarom.

Odpowiedź na artykuł przesłana przez przedstawiciela Freedom House

"To nieprawda, że Freedom in the World jest niezróżnicowanym, czarno-białym narzędziem pomiaru.

Nasz indeks rozróżnia kraje 'wolne', 'częciowo wolne' i takie, w których 'brak wolności'. Publikujemy także bardziej zróżnicowane raporty dostępne na naszych stronach internetowych.

Tworzymy także rankingi krajów na podstawie wyników w siedmiu kategoriach, takich jak wybory, czy wolność słowa i prasy, co pozwala na porównanie krajów takich jak Finlandia i Francja - Finlandia nawiasem mówiąc ma lepszy wynik."

Arch Puddington, dyrektor ds. badań, Freedom House

Zdjęcie w tekście: badania Freedom House pokazują, że co by nie mówić, Europa jest wolna (Freedom House, inc)